Dit staat er in de geheime aantekeningen van ministers

aangepast 

Wat is er gebeurd?

  • Een unieke dag vandaag in de politiek. Aantekeningen van vergaderingen die normaal strikt geheim blijven werden nu juist openbaar gemaakt.

  • Komt omdat er vorige week al delen van die aantekeningen uitlekten die tot veel boosheid bij politici leidden.

  • Uit de stukken blijkt nu definitief dat het kabinet namelijk geprobeerd heeft kritische Kamerleden minder kritisch te maken en informatie expres niet aan de Tweede Kamer gaf. Wat betekent dat en wat is er nou precies gebeurd? Gaan we je uitleggen.

Wat is er nou precies bekend gemaakt?

De aantekeningen die nu gelekt zijn komen uit de ministerraad. Dat is een wekelijkse vergadering van, je raadt het al, alle ministers waarin zij samen afspreken welke besluiten die week genomen moeten worden. Soms moeten ministers elkaar ook een update geven over dingen die heel gevoelig liggen.

Daarom is alles wat er besproken wordt heel erg geheim. De aantekeningen die van de gesprekken gemaakt worden, zijn dan ook goed beschermd. Alleen ministers, staatssecretarissen en een heel klein clubje andere mensen mogen ze houden. Om te voorkomen dat er iets gelekt wordt of kwijt raakt, heeft ieder kopietje van de aantekeningen een nummertje, zodat altijd gecheckt kan worden wie iets gelekt heeft, of wie iets kwijt is.

En dan zijn er van die aantekeningen ook nog eens verschillende versies. In de versie die de meeste mensen mogen zien staat niet meer wie wat gezegd heeft. In een andere versie, de P-notulen, staan wel namen.

Als je dit zo leest snap je misschien al dat het bijna nooit eerder gebeurd is dat er aantekeningen uit de ministerraad onbedoeld zijn uitgelekt. Tot vorige week dus. En omdat zoveel politici boos waren om wat daar in stond, besloot Rutte alles maar openbaar te maken. Alle aantekeningen waaruit deeltjes gelekt waren én de bijbehorende P-notulen, met namen wie wat zei. Naar eigen zeggen om 'het vertrouwen in de politiek terug te brengen, zodat we weer slagkracht hebben om de coronacrisis op te lossen'.

Wat staat er nou in die aantekeningen dan?

Politici waren dus erg boos vorige week, toen een klein deel van de aantekeningen uitlekte. Niet omdat er geheimen zijn uitgelekt maar vooral over wát er stond. Namelijk dat meerdere ministers veel klaagden over Kamerleden die te kritisch op hen waren.

Soms werd er zelfs overlegd hoe sommige Kamerleden minder kritisch gemaakt konden worden, blijkt nu uit de aantekeningen. Bijvoorbeeld minister van Sociale Zaken Koolmees, minister van Binnenlandse Zaken Ollongren, premier Rutte en Onderwijsminister Slob klaagden veel over de toon van sommige kritische Kamerleden zoals VVD'er Helma Lodders en CDA'er Pieter Omtzigt.

Het zou 'behulpzaam zijn' als zij zich wat rustiger zouden houden, vonden de ministers.

Lodders en Omtzigt zijn namelijk allebei lid van een partij (VVD en CDA) die de afgelopen vier jaar het land mee mocht besturen. Daarmee werd door de ministers wel een beetje van hen verwacht dat ze het kabinet meer zouden steunen in plaats van kritiek te leveren.

Ministers van het CDA en VVD werden dan ook aangesproken op het gedrag van hun partijgenoten Omtzigt en Lodders. Ministers Wopke Hoekstra en Hugo de Jonge (CDA) gingen daarop het gesprek aan met Pieter Omtzigt om hem minder kritisch te maken. Zonder succes, zo meldden zij later in de vergadering. Rutte (VVD) deed dat met Helma Lodders.

Informatie niet naar de Tweede Kamer

En dan bleek uit de gelekte stukken ook nog dat de ministers soms expres geen informatie gaven waar wel om gevraagd werd.

Demissionair premier Rutte zegt nu in een brief dat de ministers niet expres informatie verstopt hebben. Ze zouden alleen sommige brieven en rapporten niet openbaar hebben gemaakt omdat ze die stukken voor eigen gebruik wilden houden en omdat ze geen namen wilden noemen van mensen bij de Belastingdienst die betrokken waren bij de toeslagenaffaire.

De wat?

Om te weten waar dit allemaal over gaat moeten we even terug naar die toeslagenaffaire. Wat was dat ook alweer? Mensen met kleine kinderen kregen van de overheid geld om de kinderopvang te kunnen betalen. Als er iets mis ging bij het aanvragen van dat geld, dan had dat gelijk grote gevolgen. De Belastingdienst bestempelde de ouders namelijk als oplichters waardoor zij juist heel veel moesten betalen en grote geldproblemen kregen. Vaak waren dat ouders met een dubbele nationaliteit.

De afgelopen jaren werd er in de politiek veel over de fouten van de Belastingdienst gepraat. In de ministerraad: daar overlegden ze vooral hoe ze dit konden oplossen zonder dat de schade van deze fouten voor de ministers zelf te groot werd. En er werd veel over gesproken in de Tweede Kamer, door kritische Kamerleden als Pieter Omtzigt en Helma Lodders. Die wilden weten hoe het zo mis kon gaan. Ze wilden de ministers controleren.

Dat laatste is een van de taken van de Tweede Kamer. Dat leggen we je uit.

Controleren

In Nederland is het zo dat er afspraken zijn gemaakt over het verdelen van de macht. Alle ministers en staatssecretarissen vormen samen het kabinet. Zij nemen besluiten en maken wetten.

De 150 leden van de Tweede Kamer mogen zelf ook ideeën voor wetten aandragen en laten door te stemmen weten of ze zo'n wet een goed idee vinden. Maar een andere belangrijke taak van de Kamerleden is controleren of ministers hun werk wel goed doen en of er niet dingen beter of anders kunnen.

Maar precies daar ging het dus mis, blijkt nu uit de ministerraadstukken. Een meerderheid van de Kamer vroeg om meer informatie, van de ministers, vooral namen van mensen die bij de Belastingdienst verantwoordelijk waren voor de toeslagenaffaire. In de ministerraadstukken staat nu dat de ministers ervoor gekozen hebben expres die informatie niet aan de Kamer te geven om die mensen bij de Belastingdienst te beschermen en omdat ze de stukken voor eigen gebruik wilden houden.

Oké en nu?

Na het uitlekken van de ministerraadstukken ontplofte er een spreekwoordelijke bom op het Binnenhof. Al snel werd duidelijk dat er een debat zou komen waarin het kabinet uitleg moet geven aan de Kamer over de aantekeningen. Dat debat is donderdag.

Het openbaar maken van de aantekeningen heeft de Kamerleden niet minder kritisch gemaakt. PVV-leider Geert Wilders, Denk-leider Azarkan en PvdA-leider Ploumen reageerden op Twitter allemaal ongeveer hetzelfde: 'Het is een schande dat de ministers vooral met zichzelf en met de kritiek bezig waren dan met de mensen die in geldproblemen kwamen door de toeslagenaffaire.'

Onder andere Wilders wilde eerder zelfs nieuwe verkiezingen, nu blijkt dat de leiders van drie partijen (VVD, CDA en D66) bij deze ministersvergaderingen zijn geweest. De kans dat dat gebeurt is op dit moment nog niet zo groot.

Oh ja, en nog een dingetje: dingen laten uitlekken uit de ministerraad is strafbaar. De ministers besloten daarom vanavond dat een speciale tak van de politie, de Rijksrecherche, moet gaan onderzoeken wie dit gedaan heeft zodat diegene straf kan krijgen. Of de dader ook echt gevonden wordt, is wel nog maar de vraag.

Praat verder op onze socials

Powered by: